Dr. J.H. van Dam

Dr. van Dam aan het werk
Dr. van Dam aan het werk

Dr. Johan Michaël van Dam (1880-1937

 

Dr. Johan Michaël van Dam (1880-1937) vestigde zich als “heelkundige” in 1911 aan de Emmastraat 71 in Alkmaar. In 1915 werd Juliana van Stolberglaan 2 zijn praktijk en woonhuis. Hij trof primitieve toestanden aan. Er was het oude en zeer verouderde stadsziekenhuis aan de Paardenmarkt en het oude St. Elisabeth Gesticht in de Emmastraat. Hij droeg bij aan de nieuwbouw van het St. Elisabeth ziekenhuis aan de van Everdingenstraat en de overgang van het stadsziekenhuis naar de heringerichte Cadettenschool.
Vele patiënten kwamen van ver om door hem geopereerd te worden. Behalve chirurg was hij ook gynaecoloog en uroloog. Hij nam het initiatief en gaf inhoud aan een gezamenlijke verpleegstersopleiding. In 1914 richtte hij samen met leden van de afdeling Alkmaar van de Nederlandse Maatschappij ter bevordering van de Geneeskunst het Alkmaarse ziekenfonds op. Hij wordt beschreven als een geliefde dokter. Op 8 september 1937 – 57 jaar oud – overleed hij.

  

Vrienden en dankbare patiënten verenigden zich in een comité met R.G.C. Schröder, huisarts als voorzitter, om te komen tot een passend monument. Erevoorzitter was de burgermeester jhr. Mr. F.H. van Kinschot. De giften van vrienden en patiënten kwamen binnen. De prinses Julianalaan bleek een geschikte plaats. De architect Laurens Groen uit Heiloo maakte het ontwerp in de vorm van een triptiek met op het middelste deel een plaquette van Dr. Van Dam, vervaardigd door de Haagse beeldhouwer August Alexander. De dienst gemeentewerken en Plantsoenen verzorgde de omgeving.

Reeds op 12 november 1938 kon het monument officieel onthuld worden door mevrouw M.L. van Dam – Koppe. Voorzitter Schröder van het comité hield een toespraak over de betekenis van de chirurg voor de gemeenschap. Hij droeg het gedenkteken over aan burgemeester jhr. Van Kinschot. Hij aanvaarde het in dank. Hij sprak “zal het monument in alle opzichten in ere worden gehouden en de zorg en voor het onderhoud bij de Directeur van Plantsoenen in goede handen zal zijn”. De verslaggever van de Alkmaarsche Courant van die dag besloot met de volgende constatering: “het was jammer, dat door het drukke verkeer en het gemis van een microfoon met luidspreker de redevoeringen voor de belangstellenden nagenoeg niet hoorbaar waren.”

De gemeente hield zich aan deze belofte. Toen tijdens een hevige storm op 21 november 1972 het monument door een omgewaaide boom ernstig beschadigd raakte, werd het in 1975 hersteld een tiental meters verder geplaatst.


(bron: Piet van Velthoven, medisch historisch onderzoeker, Heiloo 2012)

 


Aanvulling:

In mei 2012 is het bovengenoemde monument ernstig beschadigd. Vrijwel alle koperen letters zijn gestolen zodat alleen het marmeren monument er staat met een plaquette. De gemeente Alkmaar heeft toegezegd het monument te zullen herstellen.